"Dyrektor Instytutu Europy Środkowowschodniej w Lublinie profesor Jerzy Kłoczowski tak akcentował znaczenie Rzeczypospolitej Obojga Narodów jako wyraziciela cywilizacji wolnościowej w tej części Europy: Podstawową cechą Rzeczypospolitej był jej antyabsolutystyczny charakter. On kształtował się nie tylko w opozycji do absolutyzmu Rosji, ale również absolutyzmu Habsburgów i na końcu Prus Hohenzollernów (…) Zdumiewający był zakres demokracji w tamtejszej Rzeczypospolitej. Była to oczywiście demokracja szlachecka. Obejmowała jednak przeszło milion ludzi. To było nie do pomyślenia w ówczesnej Europie. Nasza wolnościowa cywilizacja w XVIII wieku została zniszczona przez absolutyzm moskiewski, habsburski i pruski. To nie był upadek Polski czy nawet Rzeczypospolitej, ale upadek całej odrębnej cywilizacji Europy Środkowowschodniej. Wielka, a słabo dostrzegana przez historyków katastrofa tej części Europy (…) (z wywiadu prof. J. Kłoczowskiego udzielonego „Gazecie Wyborczej” z 29-30 maja 1998 r.)."
Fragment książki Jerzego Roberta Nowaka: "Co Polska dała światu" Tom I
